Trang chủ · Thư viện · Hiếm muộn

AMH cao có phải buồng trứng đa nang không?

AMH cao có phải buồng trứng đa nang không?

Không nhất thiết. AMH cao cho biết buồng trứng đang có nhiều nang nhỏ, nhưng điều đó có thể do tuổi trẻ, khác biệt xét nghiệm, hoặc do hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS). Theo tiêu chí Rotterdam và guideline quốc tế về PCOS năm 2023, chẩn đoán PCOS ở người lớn cần ít nhất hai trong ba đặc điểm, và AMH cao chỉ có thể đại diện cho một đặc điểm. Một người kinh đều, không có dấu hiệu cường androgen mà AMH cao thì chưa đủ để gọi là PCOS.

Nếu chưa quen với chỉ số này, đọc trước bài AMH và dự trữ buồng trứng: đọc con số thế nào.

AMH cao nghĩa là gì?

AMH (hormone kháng Müller) được tiết ra bởi các nang trứng nhỏ đang phát triển trong buồng trứng. Càng nhiều nang nhỏ, AMH càng cao. Vì vậy AMH được dùng như thước đo gián tiếp của số lượng nang còn lại, thường gọi là dự trữ buồng trứng. AMH không đo chất lượng trứng.

Ở hội chứng buồng trứng đa nang, nhiều nang nhỏ bị "kẹt" ở giai đoạn sớm, không phát triển tiếp để rụng. Số nang nhỏ tăng lên nên AMH thường cao hơn so với người cùng tuổi. Nhưng chiều ngược lại không đúng: AMH cao không tự động có nghĩa là các nang đang bị kẹt.

AMH bao nhiêu thì được xem là cao theo tuổi?

AMH giảm dần theo tuổi, nên cùng một con số có thể bình thường ở người 25 tuổi nhưng là cao ở người 38 tuổi. Các giá trị dưới đây chỉ là mốc tham khảo thường gặp, đơn vị ng/mL (nhân khoảng 7,14 để đổi sang pmol/L):

• Dưới 30 tuổi: phần lớn nằm trong khoảng 2–6 ng/mL; trung vị khoảng 3 ng/mL.
• 30–34 tuổi: trung vị khoảng 2–2,5 ng/mL.
• 35–39 tuổi: trung vị khoảng 1,5 ng/mL.
• Từ 40 tuổi: thường dưới 1 ng/mL.

Các nghiên cứu về PCOS đã dùng nhiều ngưỡng khác nhau, phổ biến từ khoảng 3 đến gần 5 ng/mL, tùy máy xét nghiệm và nhóm tuổi. Guideline 2023 ghi nhận chưa có một ngưỡng chuẩn hóa dùng chung cho mọi phòng xét nghiệm. Hãy so với khoảng tham chiếu của nơi xét nghiệm và với tuổi của bạn. Bảng chi tiết hơn có trong bài AMH bao nhiêu là bình thường theo độ tuổi.

Buồng trứng đa nang được chẩn đoán thế nào?

Tiêu chí Rotterdam (2003): chẩn đoán PCOS khi có ít nhất hai trong ba đặc điểm, sau khi loại trừ bệnh khác.

1. Rối loạn rụng trứng: kinh thưa, chu kỳ dài hoặc không đều, có khi mất kinh.
2. Cường androgen: trên lâm sàng (rậm lông, mụn trứng cá dai dẳng, rụng tóc kiểu nam) hoặc trên xét nghiệm máu.
3. Hình thái buồng trứng đa nang: trên siêu âm đầu dò âm đạo, ngưỡng mới là từ 20 nang trở lên ở ít nhất một buồng trứng, hoặc thể tích từ 10 mL khi máy cũ.

Guideline quốc tế 2023 (Teede và cộng sự, đăng trên Human Reproduction) giữ khung này và bổ sung một điểm mới: ở người lớn, AMH có thể được dùng thay siêu âm để xác định tiêu chí thứ ba. Guideline cũng khuyên không làm cả siêu âm lẫn AMH cùng lúc vì dễ chẩn đoán quá mức, và không dùng AMH ở tuổi vị thành niên, khi buồng trứng còn tự nhiên có nhiều nang. Nếu một người đã có cả kinh không đều lẫn cường androgen, thì không cần siêu âm hay AMH để chẩn đoán. Muốn hiểu thêm về hội chứng này và khả năng có con, xem bài Buồng trứng đa nang (PCOS) và khả năng có con.

Vì sao AMH cao một mình không đủ để chẩn đoán?

Guideline 2023 viết rõ: AMH huyết thanh không nên được dùng như xét nghiệm duy nhất để chẩn đoán PCOS. Có hai lý do chính.

Thứ nhất, PCOS là một hội chứng, không phải một con số. Điều làm nên PCOS là rối loạn rụng trứng và tác động của androgen. AMH chỉ phản ánh hình thái buồng trứng, tức là phần ít đặc hiệu nhất.

Thứ hai, chẩn đoán PCOS luôn đòi hỏi loại trừ bệnh khác: rối loạn tuyến giáp, tăng prolactin, tăng sản thượng thận bẩm sinh không cổ điển, hội chứng Cushing, khối u tiết androgen. Những bệnh này không thể phân biệt bằng AMH.

Ngoài PCOS, AMH cao còn do đâu?

• Tuổi trẻ và cơ địa: nguyên nhân thường gặp nhất. Người dưới 30 tuổi có kho nang dồi dào hay có AMH ở mức cao mà kinh vẫn đều.
• Khác biệt máy và đơn vị: các bộ xét nghiệm AMH chưa hoàn toàn đồng nhất; nhầm giữa ng/mL và pmol/L có thể khiến con số trông cao gấp bảy lần.
• Hiếm gặp: khối u tế bào hạt ở buồng trứng có thể tiết AMH; bác sĩ sẽ cân nhắc khi AMH rất cao không tương xứng với tuổi.

AMH cao có ý nghĩa gì khi kích trứng?

Đây là nơi AMH thật sự hữu ích. Khi làm IVF, buồng trứng được kích thích để nhiều nang phát triển cùng lúc. Phân tích gộp của Broer và cộng sự (Human Reproduction Update, 2011) cho thấy AMH và số nang thứ cấp trên siêu âm đều dự báo khá tốt khả năng đáp ứng quá mức. ASRM 2020 cũng nêu AMH là công cụ tốt để dự báo số trứng thu được.

AMH cao, đặc biệt khi kèm PCOS, nghĩa là buồng trứng dễ đáp ứng mạnh, kéo theo nguy cơ hội chứng quá kích buồng trứng (OHSS): bụng chướng, đau, tăng cân nhanh, nặng hơn có thể tràn dịch, rối loạn đông máu. Guideline PCOS 2023 khuyên người PCOS cần được tư vấn về nguy cơ này trước khi bắt đầu điều trị. Hướng dẫn kích trứng của ESHRE cũng khuyến nghị dựa vào AMH hoặc số nang để chọn phác đồ phù hợp. Bác sĩ hiếm muộn thường giảm cường độ kích thích, theo dõi sát hơn hoặc trữ toàn bộ phôi để chuyển ở chu kỳ sau. Tìm hiểu thêm ở bài Kích trứng là gì, quy trình ra sao, rủi ro gì.

Có AMH cao thì nên làm gì tiếp?

1. Xem lại chu kỳ kinh: ghi lại ngày bắt đầu kinh 3–6 tháng. Chu kỳ đều trong khoảng 21–35 ngày là dấu hiệu rụng trứng khá đều; chu kỳ dài hơn 35 ngày hoặc dưới 8 kỳ một năm là điểm cần báo bác sĩ.
2. Để ý dấu hiệu androgen: lông mọc nhiều ở cằm, ngực, bụng; mụn dai dẳng sau tuổi dậy thì; tóc mỏng vùng đỉnh đầu.
3. Khám sản phụ khoa hoặc nội tiết: mang theo kết quả AMH kèm đơn vị đo. Bác sĩ sẽ quyết định cần thêm xét nghiệm androgen, tuyến giáp, prolactin hay không.
4. Nếu đã được chẩn đoán PCOS: ưu tiên lối sống (ăn uống, vận động, giấc ngủ), kiểm tra đường huyết và mỡ máu theo hướng dẫn. Với kế hoạch có con, việc chính là giúp rụng trứng đều, không phải hạ AMH.
5. Nếu không đủ tiêu chí PCOS: AMH cao đơn thuần thường không cần điều trị.

Bắt đầu từ đâu với 9well?

Chẩn đoán buồng trứng đa nang và theo dõi dự trữ buồng trứng của người vợ do bác sĩ sản phụ khoa, nội tiết hoặc hiếm muộn đảm nhận. 9well đồng hành ở phía còn lại: Him 360° mô thức Cặp đôi giúp người chồng kiểm tra song song với tinh dịch đồ chuẩn WHO 2021, đặt kết quả cạnh AMH và chu kỳ của người vợ, để hai vợ chồng cùng thấy bức tranh đủ trước khi chọn bước tiếp theo.

Bước đầu là làm Him Test 3 phút, miễn phí cho người chồng: kết quả ra cờ xanh, vàng hoặc đỏ để biết nên tự theo dõi hay nên gặp bác sĩ. Nếu muốn hỏi thẳng tình huống của hai bạn, nhắn tư vấn qua Messenger 9well. Buổi gặp bác sĩ giá 490.000đ, online hoặc trực tiếp, được trừ vào gói khi đăng ký. Không ai hứa trước kết quả; đội ngũ chuyên gia 9well đồng hành đo, ghi số và theo sát.